schaduw

De schaduw – het vervolg

Vorige week schreef ik een stuk over de schaduwkant die we proberen te verstoppen. De aanleiding daarvoor was het boek van Debbie Ford dat ik aan het lezen was, en mijn interesse voor schaduwwerk. De reacties die ik op dit blogje kreeg, zetten mij aan het denken. Hoe erg is die schaduwkant eigenlijk? En in hoeverre kunnen we die negatieve kantjes dan ook werkelijk als negatief gaan zien? Moeten we ze aanvaarden, ten goede aanwenden of … kunnen we het gewoon ook allemaal anders bekijken? Een paar hersenspinsels…

Goed en kwaad, juist en fout

oordeel

We delen onze wereld in categorie├źn in. Volgens deze indeling heb je dag en nacht, vrouwen en mannen, natuurlijk en niet-natuurlijk maar ook goed en slecht zijn termen die we graag gebruiken. Zodra we een voet in een school zetten, wordt dit heel duidelijk. Er bestaat een rode balpen die aangeeft wat juist en wat fout is. Maar de werkelijke leerschool begint zodra we al krijsend op de wereld terecht komen. Of onze ouders ons nu op onze vingers tikken omdat we niet van de knopjes van televisie kunnen blijven of we worden in de hoek gezet omdat we een vriendje sloegen; er wordt ons meteen duidelijk gemaakt wat begrepen wordt onder goed en kwaad.

Het geweten is iets wat bestaat in de menselijke psyche. In de dierenwereld lijkt een geweten, noch de termen goed en kwaad te bestaan. Dieren kennen wel sociale leefregels, zeker als zij in groep leven. Je zal, ondanks de prachtige film ‘Ants’, geen enkel mier zijn nest zien verlaten om de wijde wereld te gaan verkennen. En als het ze het wel riskeren dan bekopen ze dat met hun leven. De leefregels die dieren volgen zijn dus voornamelijk gericht op overleven.

Ons geweten vindt ook zijn oorsprong in de drang om te overleven, maar vandaag is dit natuurlijk niet meer van toepassing. De indeling van goed en kwaad is ook steeds meer verschoven. Wat wij nu vaak als goed of kwaad indelen, zou in een overlevingssamenleving totaal anders bekeken worden. Hoe vast staan dan de idee├źn over goed en kwaad?

In principe is goed en kwaad geen objectieve indeling. Het is sterk afhankelijk van je cultuur, je eigen referentiekader en je opvoeding wat je begrijpt onder goed en kwaad. Zo is het in bepaalde culturen niet verkeerd om te trouwen met een meisje van veertien, is het acceptabel om boeren te laten aan tafel of wordt het doden van een crimineel als een correcte straf gezien. Datzelfde geldt dus ook voor karaktereigenschappen, zowel op cultureel, maatschappelijk als persoonlijk vlak heeft iedereen zijn voorkeuren. De ene kan vinden dat je gepraat bijzonder vervelend is, terwijl een ander het best gezellig kan vinden. Of misschien ben je voor de ene gemakzuchtig, maar voor de ander gewoon voorzichtig.

Zonder oordeel, met compassie

compassie

Mindfulness leert ons om naar de wereld te kijken zonder oordeel. Wees nieuwsgierig, observeer de dingen en probeer hun aard te doorgronden, maar vel geen oordeel. Mindfulness leert ons ook om compassie te hebben met onszelf. Al te vaak zijn we heel hard en streng voor onszelf waar we eigenlijk onszelf een beetje meer krediet zouden mogen geven.

Wanneer we naar onze karaktereigenschappen kijken die we onder onze schaduwkant rekenen zonder oordeel en met compassie blijft deze schaduwkant dan wel een schaduw? Een karaktereigenschap is niet meer goed of slecht als je er op die manier naar kijkt. Het is niet meer dan wat het is. Een eenvoudige oefening is het echter niet, want het oordeel zit ingebakken in onze menselijke geest.

Wat zou je beste vriendin zeggen over je minder goede kantjes die je telkens probeert weg te steken? Ze kent ze vast wel, ondanks al je pogingen om ze te verstoppen en je ‘goede’ kanten in de spotlights te zetten. Wat gebeurt er als je tegen jezelf zou spreken zoals je beste vriendin tegen je zou spreken over deze minder goede kanten?

Het is dus geen kwestie van die karaktereigenschappen op een constructieve manier in te zetten, maar eerder van ze te laten zijn zoals ze zijn. En als je er eens op een andere manier naar kijkt, zijn ze al constructief van zichzelf. Want uiteindelijk is het maar hoe je het bekijkt.

(Visited 68 times, 1 visits today)

Geef een reactie

You have to agree to the comment policy.

CommentLuv badge